Trauma

Trauma to zespół reakcji emocjonalnych i fizjologicznych pojawiających się w odpowiedzi na zdarzenie lub sytuację, które dziecko odbiera jako zagrożenie dla życia, zdrowia lub integralności psychicznej. Źródłem traumy mogą być m.in. doświadczenia przemocy, wypadki, katastrofy, utrata bliskiej osoby, ciężkie lub przewlekłe choroby, przymusowa migracja, zaniedbanie, a także bycie świadkiem przemocy.

Zdarzenia te mogą mieć charakter pojedynczy lub powtarzalny, bezpośredni lub obserwowany, a ich wpływ na dziecko zależy nie tylko od samego zdarzenia, lecz także od wieku dziecka, jego wcześniejszych doświadczeń oraz dostępnego wsparcia po zdarzeniu.

Doświadczenie traumy może prowadzić do trudności w funkcjonowaniu emocjonalnym, społecznym, poznawczym i zdrowotnym. U dzieci i młodzieży może to objawiać się m.in. problemami z regulacją emocji, relacjami rówieśniczymi, koncentracją uwagi, snem czy dolegliwościami somatycznymi. U nastolatków doświadczenia traumatyczne często wiążą się z przemocą, stratą, doświadczeniem adopcji lub migracji, ale także z długotrwałym stresem i poczuciem braku bezpieczeństwa.

Warto podkreślić, że nie każde trudne wydarzenie prowadzi do traumy. Kluczowe znaczenie ma subiektywne przeżycie dziecka, jego etap rozwoju oraz to, czy po zdarzeniu otrzymało ono adekwatne wsparcie ze strony dorosłych.

Nie każde doświadczenie traumatyczne prowadzi również do rozwoju zespołu stresu pourazowego (PTSD). Mimo to może ono w istotny sposób wpływać na zdrowie psychiczne i fizyczne dziecka oraz jego codzienne funkcjonowanie.

Uwaga: Trauma nie jest samym wydarzeniem, lecz reakcją układu nerwowego i emocjonalnego na to wydarzenie. To, co dla jednego dziecka będzie doświadczeniem traumatycznym, dla innego – w innych warunkach i przy innym wsparciu – może nim nie być.